Zmiany przepisów dotyczących mediacji

System usprawnień proceduralnych i organizacyjnych oraz zachęt ekonomicznych ma skłonić strony sądowych sporów do częstszego korzystania z mediacji.  Znowelizowane przepisy obowiązują od początku 2016 r.

 

Do polskiego porządku prawnego mediacja w sprawach cywilnych została wprowadzona w 2005 r. Jak wynika jednak z uzasadnienia projektu zmian ustawowych w zakresie mediacji, liczba ugód zawieranych w wyniku postępowania mediacyjnego nie przekracza nawet 1 % spraw cywilnych rozpoznawanych przed polskimi sądami. Mimo upływu ponad 10 lat od wprowadzenia instytucji mediacji, nie jest ona wykorzystywana w dostatecznym stopniu, co spowodowało potrzebę wprowadzenia zmian dokonanych ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem polubownych metod rozwiązywania sporów (Dz. U. z 2015 r., poz. 1595).

Najbardziej pożądanym efektem nowej regulacji jest wzrost liczby postępowań mediacyjnych podejmowanych na skutek umowy stron lub prowadzonych z wniosku o mediację przed wytoczeniem powództwa, i tym samych odciążenie sądów. Służyć temu będzie wprowadzenie systemu usprawnień proceduralnych i organizacyjnych oraz zachęt ekonomicznych, które skłonić mają strony do podejmowania prób polubownego rozwiązania sporu przed skierowaniem sprawy do sądu lub w toku postępowania sądowego, a także zapewnienie odpowiedniej jakości usług mediacyjnych.

 

Zasadnicze zmiany przewidziane w ustawie z dnia 10 września 2015 r. dotyczą:

 

1. Momentu skierowania do mediacji. Obecnie możliwość skierowania stron do mediacji przez sąd jest bardziej elastyczna, niż w poprzednim stanie prawnym. Sąd będzie mógł skierować strony do mediacji na każdym etapie postępowania (nie tylko do zakończenia pierwszej rozprawy), a także więcej niż jeden raz w toku postępowania. Uwzględnia to fakt, że często możliwość polubownego zakończenia sporu pojawia się na dalszym etapie postępowania, np. po przeprowadzeniu określonych dowodów.

 

2. Wprowadzenia instytucji spotkania informacyjnego, dotyczącego polubownych metod rozwiązywania sporów, w szczególności mediacji, przed wyznaczeniem pierwszej rozprawy. Spotkanie może prowadzić sędzia, referendarz sądowy, stały mediator, asystent sędziego lub urzędnik sądowy.

 

3. Czasu mediacji, który został określony na 3 miesiące, z możliwością przedłużenia (w poprzednim stanie prawnym był to 1 miesiąc). Ta zmiana uwzględnia realny czas trwania mediacji, który średnio wynosi około 40 dni.

 

4. Obowiązku poinformowania sądu o działaniach związanych z polubownym rozwiązaniem sporu na etapie przesądowym. Wprowadzono dodatkowy warunek formalny pozwu polegający na nałożeniu na powoda obowiązku podania w pozwie informacji, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, ewentualnie wyjaśnienia okoliczności, które stały na przeszkodzie takim próbom. Podstawowym celem tego rozwiązania jest podniesienie wśród obywateli świadomości istnienia mediacji i innych metod pozasądowego rozwiązywania sporów poprzez wyraźne wskazanie stronom konfliktu, że przed skierowaniem sprawy do sądu powinny podjąć próbę rozwiązania sporu w drodze polubownej, zachęcenie i skłonienie ich do skorzystania z takiej alternatywy.

 

5. Kosztów mediacji. Koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd zaliczono do kosztów sądowych. Umożliwia to zwolnienie strony od kosztów mediacji w całości lub w części, a także wypłatę wynagrodzenia mediatorowi w toku postępowania tymczasowo ze środków Skarbu Państwa, a tym samym skorzystanie z mediacji osobom, których nie stać na poniesienie jej kosztów.

 

Pliki do pobrania